Określenie „ręcznie robiona ceramika” pojawia się dziś bardzo często. Może jednak opisywać zupełnie różne procesy: od naczynia ulepionego w jednym egzemplarzu po produkt wykonywany z formy, ale wykańczany, szkliwiony i kontrolowany ręcznie.
Jak jest w Kyuka?
Jesteśmy studiem designu i niewielką manufakturą. Najpierw projektujemy przedmiot, przygotowujemy prototyp oraz formę, a następnie wykonujemy krótkie serie w naszej pracowni w Milanówku.
Forma pozwala nam zachować charakterystyczny kształt projektu. Ręczna praca sprawia natomiast, że każdy egzemplarz przechodzi przez wiele indywidualnych etapów i nigdy nie jest anonimową kopią.
Wszystko zaczyna się od projektu
Zanim pojawi się gotowy kubek, świeca czy czarka, pracujemy nad proporcjami, uchwytem, grubością ścianek i sposobem użytkowania.
Dobry kubek nie może być wyłącznie atrakcyjny na zdjęciu. Musi wygodnie leżeć w dłoni, mieć odpowiednio wyprofilowany rant i zachowywać stabilność po napełnieniu.
Podobnie jest ze świecą. Forma powinna dobrze wyglądać przed zapaleniem, podczas palenia i po wykorzystaniu wosku.
Na tym etapie powstają szkice i prototypy. Nie wszystkie trafiają do produkcji. Czasem niewielka zmiana kąta uchwytu lub wysokości naczynia całkowicie zmienia sposób, w jaki przedmiot się użytkuje.
Krótka seria nie oznacza seryjnej identyczności
Wykorzystanie formy pozwala odtworzyć zaprojektowany kształt, ale dalsza praca nadal odbywa się ręcznie.
Każdy egzemplarz trzeba wyjąć z formy, oczyścić, wyrównać, osuszyć, a następnie przygotować do wypalenia. W zależności od kolekcji przedmiot jest szkliwiony, pozostawiany w naturalnej powierzchni materiału albo ręcznie malowany.
W kolekcji DaDa czarne pociągnięcia nanosimy ręcznie na jasną porcelanę. Układ linii nie jest drukowany i nie powtarza się mechanicznie. Dzięki temu dwa kubki należą do tej samej kolekcji, ale każdy z nich ma własny rysunek. O tym, jak patrzeć na to malowanie, piszemy w tekście o malarskim charakterze kolekcji DaDa.
Skąd biorą się różnice między egzemplarzami?
Ceramika zmienia się podczas suszenia i wypalania. Materiał kurczy się, szkliwo reaguje z temperaturą, a ręczne zdobienie układa się nieco inaczej na każdej powierzchni.
Dlatego mogą pojawić się drobne różnice w:
- odcieniu,
- ułożeniu szkliwa,
- strukturze powierzchni,
- rysunku ręcznego malowania,
- wymiarach,
- sposobie przepuszczania światła przez porcelanę.
Nie każda nieregularność jest jednak cechą rękodzieła. Każdy produkt powinien być stabilny, funkcjonalny i bezpieczny w użytkowaniu. Egzemplarze, które nie spełniają naszych standardów jakości, nie trafiają do regularnej sprzedaży.
Ręczna produkcja nie oznacza braku kontroli. Oznacza kontrolę wykonywaną przez człowieka na kolejnych etapach pracy.
Dlaczego wykonanie krótkiej serii trwa?
W ceramice nie da się przyspieszyć wszystkiego.
Naczynie musi spokojnie wyschnąć. Zbyt szybkie suszenie może prowadzić do odkształceń lub pęknięć. Wypalanie również wymaga odpowiedniego czasu, podobnie jak studzenie pieca. Próba otwarcia go zbyt wcześnie może zniszczyć efekty wielu wcześniejszych godzin pracy.
Do tego dochodzi wykańczanie, szkliwienie, kontrola jakości, a w przypadku świec także przygotowanie wosku, zapachu i knota.
Kiedy więc informujemy, że produkt powstanie w określonym terminie, nie jest to czas oczekiwania na dostawę z magazynu. To czas potrzebny, aby przedmiot rzeczywiście powstał.
Rzemiosło i design nie muszą się wykluczać
Rękodzieło bywa kojarzone z improwizacją, a design z przemysłową powtarzalnością. My szukamy miejsca pomiędzy tymi światami.
Chcemy tworzyć przedmioty zaprojektowane świadomie, funkcjonalne i rozpoznawalne, ale wytwarzane lokalnie, w krótkich seriach i z zachowaniem śladów pracy ludzkich rąk.
Dzięki temu kubek może być wygodnym przedmiotem codziennego użytku, a jednocześnie niewielkim obiektem artystycznym.
Jak rozpoznać autentycznie ręcznie wykonywaną ceramikę?
Przed zakupem warto sprawdzić:
- czy marka pokazuje własną pracownię i proces produkcji,
- gdzie przedmioty są wykonywane,
- kto je projektuje,
- czy opisuje wykorzystane materiały,
- czy informuje o możliwych różnicach pomiędzy egzemplarzami,
- czy prezentuje także detale i powierzchnie, a nie wyłącznie wizualizacje.
Najważniejsza pozostaje transparentność. Klient powinien wiedzieć, czy kupuje produkt przemysłowy, ręcznie dekorowany półprodukt, czy przedmiot wykonany od początku w konkretnej pracowni.
W Kyuka projektowanie, prototypowanie i produkcja spotykają się w jednym miejscu. Dzięki temu możemy kontrolować nie tylko wygląd produktu, lecz także to, jak będzie się go trzymało, używało i przechowywało.
Zobacz kubki, czarki i filiżanki tworzone w krótkich seriach w pracowni Kyuka Design.
