Kawę oceniamy zwykle po ziarnach, stopniu palenia i sposobie parzenia. Rzadko myślimy o tym, z czego ją pijemy. A naczynie – jego kolor, ciężar i faktura – po cichu dopisuje się do tego, co czujemy już przy pierwszym łyku.
Brzmi jak pytanie z gatunku „czy herbata pita z porcelanowego kubka smakuje lepiej?”. Tyle że naukowcy postanowili sprawdzić to na serio: w laboratorium, z grupą kontrolną i statystyką.
Eksperyment: trzy kubki, jedna kawa
W 2014 roku George Van Doorn, Dianne Wuillemin i Charles Spence opublikowali w czasopiśmie naukowym Flavour pracę pod tytułem, który mógłby być nagłówkiem tego wpisu: Czy kolor kubka wpływa na smak kawy? Charles Spence to psycholog z Uniwersytetu Oksfordzkiego, który od lat bada, jak zmysły wpływają na odczuwanie smaku.
W pierwszej próbie 18 osób piło tę samą kawę latte z trzech kubków: białego, niebieskiego i przezroczystego, szklanego. Kawa z białego kubka była oceniana jako wyraźnie intensywniejsza niż ta ze szklanego.
Druga próba: ten sam kubek, inny kolor
Badacze chcieli mieć pewność, że wynik nie zależy od kształtu ani materiału. W kolejnym eksperymencie 36 uczestników dostało latte w identycznych szklanych kubkach, które różniły się wyłącznie kolorową opaską: białą, niebieską albo żadną.
Tym razem kawa z „białego” kubka wydawała się mniej słodka niż z pozostałych. Zmieniał się tylko kolor wokół napoju – a razem z nim wrażenie smaku.
Dlaczego kolor naczynia zmienia smak?
Autorzy tłumaczą to kontrastem. Na białym tle brąz kawy wydaje się głębszy i ciemniejszy. Ciemny brąz kojarzymy z goryczą, mocą i intensywnością, więc mózg zaczyna „smakować” kawę, zanim ta dotknie języka.
Smak nie powstaje wyłącznie w ustach. To wspólna praca wzroku, węchu, dotyku i naszych oczekiwań. Dziedzina, która bada te zależności, bywa nazywana gastrofizyką, a Charles Spence jest jednym z jej najbardziej znanych przedstawicieli.
Ciężar naczynia też ma znaczenie
Kolor to nie wszystko. W innym badaniu zespół, w którym pracowali Betina Piqueras-Fiszman i Charles Spence, podał uczestnikom ten sam jogurt w trzech miskach. Miski wyglądały identycznie, ale różniły się wagą.
Im cięższa była miska, tym jogurt wydawał się gęstszy, bardziej smakował i tym więcej uczestnicy byli skłonni za niego zapłacić.
Dłonie podpowiadają nam, z czym mamy do czynienia. Solidne, przyjemnie ciężkie naczynie mówi „to coś wartościowego”, zanim cokolwiek poczujemy w ustach.
Z czego pić kawę? Krótki przewodnik
Nie istnieje jeden idealny kubek do każdej kawy. Warto jednak dopasować naczynie do tego, co pijemy najczęściej.
Espresso i ristretto
Mała kawa potrzebuje małego naczynia, które trzyma ciepło i skupia aromat blisko nosa. Jeśli lubisz wyraziste espresso, pamiętaj o eksperymencie: w białej porcelanie może wydawać się jeszcze mocniejsze.
Do takiej kawy zaprojektowaliśmy czarkę HAKU z białej porcelany Parian o pojemności 100 ml, ręcznie malowany kubeczek DaDa Espresso oraz kubek Espresso Dotyk w naturalnym kolorze ceramiki.
Kawa przelewowa i kawa z mlekiem
Czarka nie ma ucha, więc bierze się ją w obie dłonie. To wolniejszy, bliższy sposób picia, a w chłodniejsze poranki naczynie przyjemnie grzeje ręce.
Nasze czarki Canyon Parian i Canyon Nude mają pojemność 175 ml i organiczną formę inspirowaną Kanionem Antylopy w Arizonie. Pierwsza powstaje z satynowej, białej porcelany Parian, druga z naturalnej polskiej gliny wypalanej w temperaturze 1240°C.
Duża poranna kawa
To kawa, którą nosi się po domu, odstawia na parapet i do której wraca się po kwadransie. Tu najważniejsze są ucho i ciężar, który dobrze leży w dłoni.
Kubek DaDa o pojemności 220 ml jest malowany ręcznie, więc każdy egzemplarz ma inny rysunek. Kubek DUO ma podwójne ucho, które można chwycić na kilka sposobów. Wysoki DaDa Tall (ok. 280 ml) sprawdzi się przy dłuższej kawie z mlekiem.
Zrób własny eksperyment
Nalej tę samą kawę do dwóch różnych naczyń – na przykład do białej porcelany i do szklanki – i spróbuj po kolei. Bez telefonu w ręce i bez pośpiechu.
Zanim nalejesz kawę, przepłucz naczynie ciepłą wodą. Porcelana lubi łagodne zmiany temperatury, a kawa dłużej pozostaje ciepła.
Kyuka po japońsku oznacza chwilę wytchnienia. Czasem trwa dokładnie tyle, co jedno espresso.
Dlaczego projektujemy naczynia tak uważnie
Każde z naszych naczyń powstaje w wyniku pracy rąk w naszej pracowni w Milanówku: jest odlewane w autorskiej formie, szlifowane i szkliwione. Dlatego nie ma dwóch identycznych egzemplarzy.
Kolor, ciężar, faktura pod palcami i kształt brzegu przy ustach nie są dla nas detalami. To one decydują o tym, czy po kubek chce się sięgać każdego ranka.
Najczęstsze pytania
Czy kolor kubka naprawdę wpływa na smak kawy?
Badania pokazują, że wpływa na to, jak kawę odbieramy. Latte z białego kubka była oceniana jako intensywniejsza i mniej słodka niż ta sama kawa podana w szkle.
Z jakiego kubka kawa smakuje najlepiej?
Nie ma jednej odpowiedzi. Jeśli lubisz wyrazistą kawę, sięgnij po białą porcelanę. Znaczenie mają też wygoda, ciężar naczynia i pojemność dopasowana do rodzaju kawy.
Czy do porcelanowego kubka można nalewać wrzątek?
Porcelana najlepiej znosi łagodne zmiany temperatury. Warto odczekać chwilę po zagotowaniu wody i nie wlewać wrzątku bezpośrednio do zimnego naczynia.
Czy kubki i czarki Kyuka można myć w zmywarce?
Większość naszych kubków i czarek, między innymi DaDa i Canyon, można myć w zmywarce. Szczegóły znajdziesz w opisie każdego produktu.
Zobacz kubki, czarki i filiżanki tworzone w krótkich seriach w pracowni Kyuka Design.
Źródła: G. Van Doorn, D. Wuillemin, C. Spence, „Does the colour of the mug influence the taste of the coffee?”, Flavour, 2014; B. Piqueras-Fiszman, C. Spence i in., „Does the weight of the dish influence our perception of food?”, Food Quality and Preference, 2011.
