Pierwszy raz pojechaliśmy do Wałbrzycha po piec. Chcieliśmy zacząć robić własną ceramikę. Przy okazji odwiedziliśmy miejsca, w których przez pokolenia powstawała polska porcelana. Z części dawnych fabryk zostały już tylko gruzowiska. Zrobiliśmy wtedy zdjęcia, które dziś pokazujemy. Porcelana Krzysztof, której historia sięgała XIX wieku, zakończyła produkcję pod koniec 2022 roku.
Hale i magazyny form gipsowych w zamkniętej fabryce porcelany w Wałbrzychu
Trudno było pogodzić ten widok z tym, jak dobrze wciąż znamy te przedmioty. Filiżanki i talerze z polskich fabryk nadal stoją w wielu domach. A miejsca, w których ludzie uczyli się je projektować, robić formy i prowadzić wypał, potrafią zniknąć w ciągu jednego pokolenia.
Nie tylko Wałbrzych
W lutym 2024 roku sąd ogłosił upadłość „Karoliny” w Jaworzynie Śląskiej. W tym samym roku czeski Thun zamknął swój historyczny zakład w Kláštercu. W czerwcu 2026 roku produkcję zakończyła angielska fabryka Denby, a w październiku w niemieckiej Kahli po raz ostatni wypalono nową porcelanę, 182 lata po pierwszym wypale – zarządca jako główny powód wskazał wysokie koszty energii. Kiedy gaśnie taki piec, znika też miejsce, w którym można nauczyć się fachu od ludzi, którzy wykonywali go przez lata.
W Święto Niepodległości myślimy o tym szczególnie, bo samodzielność to także umiejętność robienia rzeczy u siebie.
Od pierwszego pieca do krótkich serii
Od tamtej wyprawy przeszliśmy drogę od pierwszych prób przy własnym piecu do krótkich serii, które projektujemy i wykonujemy pod nazwą Kyuka Design. W naszej pracowni w Milanówku możemy dopracować kształt filiżanki, zrobić nową formę i przekazać dalej to, czego sami nauczyliśmy się przy kolejnych wypałach.
W pracowni: odlewanie porcelany w formach gipsowych i gotowy przedmiot – świeca KI z porcelany Parian
Ile z ceny trafia do osoby, która zrobiła przedmiot?
Kiedy półki sieciówek wypełniają tanie przedmioty produkowane masowo w Chinach, łatwo uznać ich ceny za punkt odniesienia. Dlatego na wystawie „Materia i wzór. Od środka” w Willi Waleria rozłożyliśmy na części cenę przedmiotu sprzedawanego przez platformę hurtową i sklep.
To model obliczeniowy, a nie cennik konkretnego pośrednika. Klient płaci w sklepie 328 zł, a do pracowni trafia 100 zł. Z tej kwoty pracownia musi pokryć materiał, pracę, energię, opakowanie i koszt sztuk, które nie przetrwały wypału. Reszta ceny przypada na sklep, platformę i VAT.
| Pracownia | 100,00 zł |
| Platforma hurtowa | 33,33 zł |
| Sklep | 133,33 zł |
| VAT 23% | 61,33 zł |
| Cena dla klienta | 328 zł |
Założenia modelu: sklep kupuje produkt za połowę ceny detalicznej netto, a platforma pobiera 25% wartości zamówienia hurtowego. Kwoty zaokrąglone do grosza. Całe wyliczenie i pozostałe plansze znajdziesz na stronie wystawy online.
Niepodległość ma też wymiar gospodarczy
To dobrze prosperujące polskie firmy pozwalają nam tutaj projektować, wytwarzać, zatrudniać ludzi i sprzedawać pod własną nazwą. W ceramice część tej pracy podejmują dziś kameralne pracownie, takie jak nasza.
Dziękujemy, że wybieracie nasze rzeczy i że możemy robić dla Was kolejne. Przy następnym zakupie sprawdźcie, gdzie dana rzecz powstała. A jeśli macie ulubioną polską pracownię, polećcie ją komuś – wiemy z własnego doświadczenia, ile znaczy takie polecenie.
Inka i zespół Kyuka Design
Źródła
- TVP Wrocław: Karolina – upadłość i próby sprzedaży zakładu
- iDNES.cz: Thun – zamknięcie zakładu w Kláštercu
- The Caterer: Denby – zakończenie produkcji w Derbyshire
- tagesschau.de: Kahla – ostatni wypał po 182 latach
